تعامل نیروهای ساختاری و ارزشی در جامعه جدید ایران، شرایطی تازه برای تجربه گذار به بزرگسالی و ارتباط نسل ها ایجاد کرده است. عاملیت ارتقا یافته و فردی شدن، از جمله زمینه های اصلی هستند که برآیند آن، غیراستاندارد شدن و غیرخطی شدن گذار بوده است.مقاله حاضر بر اساس مطالعات تجربی نویسنده بر فرهنگ و خرده فرهنگ های جوانان ایرانی و نیز اتکا به داده های به دست آمده از پیمایش های اخیر ملی، الزامات تحول در تجربه گذار را بر روابط قدرت جوانان با خانواده های خویش، میل افزایش یافته آنها به کسب استقلال، دموکراتیزه شدن مناسبات خانوادگی و اجتماعی شدن دو طرفه، بررسی می کند. استدلال اصلی این مقاله آن است که تجربه تعاملات نسلی جوانان در خانواده و نیز اجتماع بزرگ تر، بیش تر از آنکه بیانگر گسست و به اصطلاح انقطاع نسلی باشد، بیانگر تداوم و پیوستگی است که نیروهای جهت دهنده آن اگرچه به طور فزاینده از شرایط تحول یافته فرهنگی و ارزشی جامعه تاثیر می پذیرد، همچنان وابسته به نیروهای ساختی چون طبقه، جنسیت و مکان زندگی می باشد.

این مقاله روایت پربیننده ترین سریال های ایرانی را، با محوریت مسائل جوانان در فاصله سال های 1383 تا 1393 و روابط بین نسلی (روابط جوانان و افراد بزرگ سال با تاکید بر والدین)، با بهره گیری از عناصر مدل لابوف بررسی می کند. یافته های این بررسی حاکی از آن است که سه الگوی توافق نسلی، تغییر نسلی (تفاوت، تزاحم، و تعامل هم زمان)، و شکاف یا گسست نسلی به صورت پنهان یا آشکار در سریال های مورد بررسی بازنمایی شده است. در این میان، تنها الگویی که در آن هم نگرش و رفتار جوانان و هم نگرش و رفتار افراد بزرگ سال در همه موارد خوب نمایی شده الگوی توافق نسلی است. علاوه بر این، در سایر الگوها نیز رفتارهای حاکی از احترام جوانان به افراد بزرگ سال (به رغم تفاوت ارزش های بنیادین) و رفتارهای حاکی از خیرخواهی بزرگ سالان برای جوانان، که به شیوه ای مناسب بروز یافته اند، خوب نمایی شده است. در موارد بدنمایی شده نیز مساله به اشتباهات فردی جوانان یا افراد بزرگ سال نسبت داده شده که با نصیحت یا کمک فرد بزرگی فیصله یافته و در غیر این صورت عواقب وخیمی داشته است. چنین رویکردی به روابط نسلی حاکی از آن است که صدا و سیما اهمیت این مساله اجتماعی را تا سطح مساله ای فردی کاهش داده است. به نظر می رسد که این نحوه عمل در سریال های تلویزیونی تا حدی متاثر از سیاست های صدا و سیما در حوزه روابط بین نسلی باشد. سیاست هایی که با تاکید بر ممنوعیت «دسته بندی یا رودررو قراردادن نسل ها» و نیز «نمایش دعوا، مشاجرات، و اختلافات حاد خانوادگی (حتی در قالب طنز)» در سریال های تلویزیونی، بیشتر مایل به مسکوت گذاشتن این مساله است تا پرداختن به ابعاد مختلف آن به عنوان یک مساله اجتماعی.

این پژوهش «تأثیرعوامل اجتماعی بر روابط نسلی از دیدگاه دانشجویان دختر 20 تا 26 سال» در دانشگاه های دولتی شهر تهران را در سال 1395 مطالعه می کند. چارچوب نظری تئوری های «دگرگونی ارزشی اینگلهارت، رشد یافتگی سنی بنگستون، جهانی شدن گیدنز، تجربه نسلی مانهایم، تغییر در فرآیند جامعه پذیری مک لوهان» می باشد. روش پژوهش پیمایشی و جامعه آماری 11406 نفر است. اطلاعات از میان نمونه 382 نفری جمع آوری شد. ضریب تعیین تعدیل یافته ( ) نشان می دهد متغیرهای وارد شده به معادله 52 درصد از واریانس تغییرات متغیر وابسته را تبیین می نمایند. ضرایب تأثیر مدل تبیین کننده روابط نسلی نشان از معناداری متغیرهای «سبک زندگی، معاشرت با گروه همسالان، ارتباط و تعامل درون خانواده» در معادله رگرسیون دارد. براساس ضرایب تحلیل مسیر نیز، سبک زندگی با ضریب کل 0. 574 و ارتباط و تعامل درون خانواده با ضریب کل 0. 478 بیشترین تأثیر بر متغیر روابط نسلی را نشان می دهند. یافته های کلی نشان می دهد در تبیین تفاوت بین نسل ها در سطح خرد در ویژگی شخصیتی دختران جوان و در سطح میانی به لحاظ جامعه پذیری و تعلیم و تربیت دگرگونی بوجود آمده و دختران جوان نسل تغییرطلب هستند و خانواده در مدیریت و کاهش تضاد نسلی نقش مداخله گری دارد.

بررسی روایت های سینمایی از تجربه های نسلیِ مشترک در خصوص جنگ هشت ساله ایران، موضوع مقاله حاضر است. در این مقاله تلاش شده تا با اتخاذ رویکردی ساختارگرایانه بتوان به بررسی چگونگی بازنمایی دوگانگی های مربوط به روابط نسلی (اعم از: روابط درون نسلی و روابط بین نسلی) پرداخت که در آثار سینمای جنگ حاتمی کیا بازنمایی شده است از جمله: عقیده گرایی / عمل گرایی، وظیفه محوری / نتیجه محوری، عشق مداری / عقل مداری، درون گرایی / برون گرایی و گذشته گرایی / آینده گرایی. منطق پی گرفته شده برای تحلیل تقابل های استخراج شده، الگوهای کنشی پارسونز است. از میان آثار حاتمی کیا به بررسی پنج اثر وی پرداخته شد که هم متعلق به ژانر جنگ بوده اند و هم به موضوع «روابط نسلی» پرداخته اند: مهاجر (1368)، از کرخه تا راین (1371)، آژانس شیشه ای (1376)، موج مرده (79/1378) و به نام پدر (1384). مولف در سیر بازنمایی روابط نسلی، از مهاجر تا به نام پدر، از سویه ابتدایی تقابل های مذکور به سویه دوم مایل شده است. این امر می تواند شاهدی بر شکل گیری ساحت اجتماعی مستقلی باشد که پس از جنگ به تدریج ایجاد شد و مولف نیز تحت تاثیر آن، در خوانش مرجح خویش به سویه دوم تمایل یافته است.

کم و کیف ارزش ها، نگرش ها و هنجارهای نسل جدید جامعه ایرانی و رابطه نسل ها با یکدیگر یکی از سوال های اساسی جامعه ما محسوب می شود. این مساله از زمانی مورد توجه قرار گرفت که با پایان یافتن جنگ تحمیلی و اجرای برنامه های توسعه، جامعه ایرانی دچار تغییرات فرهنگی و تحولات اجتماعی شگرفی شد. همزمان با این تحولات، گروه های سنی جدید از جامعه عرصه نوجوانی را ترک گفته و به خیل جوانان می پیوندند و در عرصه عمل اجتماعی ایفای نقش می کنند و آهسته آهسته نسلی جدید که عنوان نسل سومی ها را برای خود برگزیده است، شکل می گیرد. همزمانی تحولات و ایفاگری نقش های متفاوت توسط این نسل در عرصه عمل اجتماعی و بروز برخی از رفتار ها و هنجار ها از سوی این نسل، جامعه را با سوالاتی روبرو می کند: آیا نسل ها می تواند توضیح دهنده سطوحی از تغییرات فرهنگی و اجتماعی جامعه باشد؟ رابطه نسل ها با یکدیگر چگونه است؟ این سوالات مورد توجه جامعه علمی و دانشگاهی قرار گرفت و پژوهش های متعددی را برانگیخت. پژوهش هایی که بعضا به نتایج متضاد رسیدند به طوری که برخی به گسست نسلی و برخی به عدم گسست نسلی در ایران اعتقاد دارند. این نوشته با بررسی مفاهیم نسل و گسست نسلی در بررسی ها و مطالعات انجام شده نگاهی به مفهوم شناسی این مفاهیم در پژوهش ها و تحقیقات این حوزه داشته است و برخی مسایل و مشکلات آن را بر شمرده است.

فراغت مجازی یکی از الگوهای جدید فراغتی در جامعه امروز است که بر مناسبات میان نسلی تاثیر قابل توجهی دارد. شبکه های اجتماعی مجازی با امکان دسترسی سریع و آسان بعد زمان و مکان را در هم نوردیده و شرایط خاصی را برای گذران اوقات فراغت فراهم آورده اند. هدف اصلی مقاله حاضر بررسی رابطه بین مدت استفاده از شبکه های اجتماعی مجازی به عنوان فراغت مجازی و مخاطبان در این شبکه ها و تاثیر آن بر تعاملات بین نسلی با بهره گیری از نظرات مید و زیمل است. روش مطالعه، پیمایش و با جامعه آماری 1200 نفر در سطح کشور است. این مطالعه نشان می دهد بین دوره نسلی و فراغت در شبکه های اجتماعی مجازی رابطه وجود دارد و همچنین بین مدت استفاده از شبکه های اجتماعی مجازی و تعامل بین نسل ها رابطه معکوس وجود داشته و با افزایش مدت استفاده از این شبکه ها تعامل بین نسل ها در خانواده کاهش می یابد. گروه های مختلف نسلی در شبکه های مجازی با مخاطبان مختلفی تعامل می کنند. بین تعامل نسلی و مخاطبان در شبکه های مجازی رابطه وجود نداشته و تعامل با خانواده و اقوام به تقویت تعامل نسلی نمی انجامد. افزایش عضویت در شبکه های اجتماعی موجب شده که الگوی غالب گذران فراغت به سمت فعال در فضای مجازی تمایل پیدا کرده و این وضعیت تاثیرات قابل توجهی بر تعاملات بین نسلی و نیز تغییر در سبک زندگی دارد. همچنین گذران فراغت جمعی مجازی حتی اگر با خانواده باشد به تقویت روابط نسلی منجر نمی گردد.

این پژوهش در بستر مطالعات فرهنگی و از زاویه دید فرهنگی - انتقادی به مقوله آگهی های تلویزیونی پرداخته است. پژوهش حاضر، برای خوانش فرهنگ از لابلای آگهی های تبلیغاتی بر روی نهاد خانواده متمرکز شده است و خانواده را از دو بعد جنسیت و نسل، یعنی از منظر روابط جنسیتی و روابط نسلی مورد تحلیل قرار داده است. تمرکز اصلی تحقیق بر محور سیاست بازنمایی آگهی های تبلیغاتی تلویزیون سراسری ایران از سبک روابط دوجانبه جنسیتی زن - شوهر و روابط دوجانبه نسلی والد - فرزند در خانواده های ایرانی است که در ذیل آن می توان به فهم ساختار قدرت در خانواده دست یافت. پژوهش با بهره گیری از روش کیفی نشانه شناسی بر اساس اصول عام نشانه شناسی و با پیروی از اصول «دلالت های مرتبه اول» که بیشتر در محور همنشینی نمود می یابد و «دلالت های مرتبه دوم» منتسب به رولان بارت که در محور جانشینی نمودگار است، انجام شده است.این مطالعه نشان می دهد که تبلیغات تلویزیونی در «وجه ذهنی قدرت» با نمایش انگاره های ذهنی همخوان با نظام مردسالار و در «وجه عینی قدرت» با نمایش کلیشه هایی که در گام اول مردان (از منظر جنسیتی) و در گام دوم والدین (از منظر نسلی) تصمیم نهایی را می گیرند، به بازتولید شکاف قدرت و نابرابری در روابط خانوادگی می انجامد.